De schermgeschiedenis

De schermgeschiedenis

Algemeen

Etymologisch is zowel de Nederlandse term "schermen" als het Franse "escrime" en het Italiaanse "scherma" afgeleid van het Sanskriet "carma" dat "beschermen" betekent.

Je kan de oorsprong van het schermen via het zwaardvechten traceren tot in de oudheid.
Zie bijvoorbeeld Wikipedia of deze geschiedenis opgesteld door de FIE (in het Engels).

Het moderne schermen

In de 19de eeuw was er nog geen sprake van echte competitie; clubs richtten onderlinge vriendschappelijke ontmoetingen in.

De eerste moderne Olympische Spelen brengen daar verandering in: schermen is een van oorspronkelijke sporttakken die in de moderne OS aan bod komen. Het is een volledig mannelijk gebeuren. Dertien schermers uit vier landen namen deel op floret en sabel.

De huidige disciplines (floret-, degen- en sabelschermen per landenploeg of individueel) werden voor het eerst geprogrammeerd op de OS van Antwerpen in 1920, nog steeds uitsluitend voor heren wel te verstaan. Hoewel de florettistes in 1924 voor een Olympische primeur zorgden, bleven de degenschermsters buiten spel tot in Atlanta (1996). Op de OS van Athene in 2004 traden de dames voor het eerst aan op sabel. Het zal pas op de OS van Beijing in 2008 zijn dat er ook voldoende dames aantreden op de drie wapens om alle events te laten doorgaan: 5 voor de heren, en 5 voor de dames.

Op de Spelen van Stockholm in 1912 werd het schermen bovendien onderdeel van de moderne vijfkamp. De bezieler van de moderne Spelen, baron de Coubertin, zag hierdoor zijn wens om de soldateske disciplines zwemmen, hardlopen, paardrijden, pistoolschieten en schermen tot één sport te verenigen, vervuld. Als meest ideale combinatie van ridderlijke sporten zag de Coubertin nochtans l'escrime équestre. Zijn vurige verlangen om het paardrijden en het schermen te verenigen tot één Olympische sport bleef echter onvervuld.

De eerste Gouden medaille die België op Olympische Spelen behaalt in het schermen is: Paul Anspach in 1912 in Stockholm. Ook per ploeg is er goud. Een derde gouden medaille is er per ploeg in 1924 in Parijs. Daarnaast behaalden we nog twee zilveren en drie bronzen medailles. Het schermen heeft de meeste luisterrijke palmares van alle Olympische Sporten in België.
 
De doorbraak van het schermen als sport valt samen met het begin van de 20ste eeuw. Deze doorbraak geeft ook uiting aan de eigenheid van de drie wapens.
De degen heeft zijn bestaansrecht verworven en wordt als duelwapen omgevormd tot sportwapen. Het floret beperkt zijn conventies en leunt dichter aan bij de realiteiten van het gevecht. Deze floretconventies worden in 1902 vastgelegd. In Hongarije wordt het sabelschermen als sport ontwikkeld. De sabel legt eveneens z’n regels vast en de beoefening ervan strekt zich uit tot West Europa.
 
De Fédération Internationale d’Escrime wordt bij besluit van een congres te Gent opgericht op 29 november 1913. Ze vestigt zich in Parijs. Zij richt de competities van de Wereldbeker in, waaruit een internationaal klassement van de beste schermers opgemaakt wordt. Ook de organisatie van de wereldkampioenschappen (vanaf 1937) en de Olympische Spelen is de verantwoordelijkheid van de FIE.
 
In 1840 neemt de beroemde Houdini een brevet op een elektrisch schermkostuum. In 1855 organiseert de Société d’escrime de Liège een wedstrijd op elektrisch degen. Pas in 1936 wordt het degenschermen elektrisch verplicht op wedstrijden. In 1955 volgt het floret, gebruik makend van de meer dan 100 jaar oude uitvinding van Houdini. Het elektrisch sabelschermen is er pas sinds 1989.

Geschiedenis in beeld

 


Je kan op Youtube heel wat oude filmpjes terugvinden. Een kleine greep:
1880: Frans sabelschermen
1912: Paul de Cassagnac versus Charles Maurras
1931: Italiaanse sabelschermers
1934: Aldo Nado in de schermzaal
1937: Floretles dames
1940: Italië versus Duitsland
1950: Agesilao Greco
1953: D'Oriola versuss Mangiarotti